مصطفى النوراني الاردبيلي
131
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مؤثر است در محرورين و مرض معده ضعيف و بلغمى مزاج و مضعف هاضمه مصلح آن در ترشيها است . 12 - روغن سنا : جوشانده 4 گرم برگ سنا در 16 گرم روغن زيتون كه به نصف برسد مىشود روغن سنا . « 1 » روغن كرچك : در دانه كرچك روغنى ثابت به نام روغن كرچك وجود دارد كه محصول اصلى اين گياه است و بسته به ارقام مختلف مقدارش از 60 - 35 درصد وزن دانه را تشكيل مىدهد . خوردن روغن كرچك اشتها را از بين مىبرد و ممكن است موجب آشفتگى و درهم ريختن حال عمومى شود ، تهوعآور است و براى اصلاح آن مىتوان آن را با نعناع ، كتيرا و مصطكى خورد . از روغن كرچك به عنوان مسهل و جهت تنقيه استفاده مىشود . « 2 » از فشردن دانههاى بدون پوسته تهيه مىشود . امروزه از دانه كرچك 4 نوع روغن : روغن فشار اول ، روغن كرچك دارويى ، روغن فشار دوم و روغن سولفوره تهيه مىكنند . روغن كرچك مايعى است غليظ ، زلال ، چسبنده ، بىرنگ يا به رنگ كمى زرد و داراى بو و طعم ناپسند كه در گرماى 15 درجه داراى وزن مخصوصى بين 950 / 0 تا 970 / 0 است . روغن كرچك داراى استئارين ، به مقدار كم پالميتين ، بخصوص ريسىنولئين ricinoleine ، گليسريد اسيد ريسىنولئيك و گليسريدهاى ديگر است . به علاوه داراى مقدار كمى اسيد دىاوكسى استئاريك و اسيد ايزوريسىنولئيك به فرمول c 81 h 43 o 3 مىباشد . دانه كرچك داراى نوعى تركسالبومين با اثر سمى شديد به نام ريسين ricine است .
--> ( 1 ) - مجموعه طب سنتى و گياهى ، ص 183 - 184 - 185 - 186 - 432 . ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 415 - 417 - 418 .